Voorwoord
Soms gebeurt er iets dat het leven van een mens ingrijpend verandert.
In juni 1999 maakte ik in mijn leven zo'n gebeurtenis mee.
De moord op een 29-jarige moeder van twee kinderen van 9 en 7 jaar heeft mijn
leven ingrijpend veranderd.
Eigenlijk waren geweld tegen en onderdrukking van vrouwen voor mij geen
vreemde onderwerpen. Vanaf mijn jeugd ben ik vaak in mijn naaste omgeving
hiermee geconfronteerd. Maar dit was de eerste keer dat ik meemaakte dat
iemand die zich verzette tegen druk en geweld dit met de dood moest bekopen.
Na het verlies van Kezban heb ik gezien hoe haar twee kinderen, haar familie,
haar vriendinnen en nog meer mensen die zij achterliet, onmachtig waren en ik
heb hun verdriet gevoeld.
Iedereen praatte er over en had haar of zijn oordeel. Wie had gefaald!? Waren
het familiegewoontes, of lag het anders? De Nederlandse maatschappij met haar
wetten, regels en instellingen, het hele systeem werd afgezocht om te zoeken
naar de schuldige. (Immers: pas als het kalf verdronken is dempen wij de put)
Zo werd de dood van Kezban besproken. En hoe raar dat wellicht klinkt: ik was
blij dat er over gesproken werd, omdat daarmee een taboe werd doorbroken. Ik
heb ook mee gedaan met al die gesprekken over de schuldvraag. Want al was er
een duidelijke dader die vast zat, dit was niet genoeg. Ook al zouden 10
daders hebben vastgezeten, dan nog hadden we Kezban niet terug. Er moest iets
gedaan worden om niet meer Kezbans te offeren voor deze samenleving. Geen een
maatschappij zal dit onmenselijke gedrag mogen accepteren. Echter: zwijgen,
tolereren zal het gedrag niet uitbannen. Geweld tegen vrouwen is een
maatschappelijk probleem, dat breed aangepakt moet worden.
Wij, de achterblijvers, besloten onze stem te laten horen; het was een
proteststem. In eerste instantie waren het de beste vriendinnen van Kezban
(door de media al gauw het comité vriendinnen van Kezban genoemd) dat actief
waren. Het eerste doel was het stoffelijk overschot en de kinderen van Kezban
naar Turkije te laten vervoeren. Kezban had hier geen familie en de
vriendinnen namen het daarna op zich allerlei andere praktische zaken te
regelen. Bijvoorbeeld het huis leeg maken en een uitkering voor de kinderen
regelen. Door al die werkzaamheden veranderde de vonk van verontwaardiging
over het onrecht Kezban en haar kinderen aangedaan, in een grote vlam.
Onze stem werd snel verspreid door het hele land, waardoor heel veel vrouwen
die in dezelfde situatie verkeren probeerden ons te bereiken. Ik heb Saadet
Metin toen leren kennen. Op de avond dat Kezban werd doodgeschoten kwam zij
naar Zwijndrecht om een artikel voor haar krant te schrijven. Zij is niet meer
teruggegaan.
Op een goed moment vonden de andere vriendinnen dat zij klaar waren met hun
taken. Alleen Saadet en ik hebben bedacht dat we verder zouden gaan. Maar hoe.
Het was een lange weg die goed voorbereid moest zijn. Maar door onze stem te
laten horen merkten wij dat we niet alleen waren. Veel mensen waren gevoelig
voor de problematiek en een aantal bood aan ons te helpen. Met hun steun
hebben wij de eerste steen voor de opbouw van Stichting Kezban kunnen leggen.
Nurdan Tatoglu
Voorzitter
1. ALGEMEEN
Voorgeschiedenis
Op 20 september 2000 komt ten huize van Saadet Metin een gezelschap van 6
vrouwen bijeen, dat de basis legt voor de Stichting Kezban.
De 4 aanwezige vrouwen van niet-Turkse afkomst zijn door Nurdan Tatoglu
uitgenodigd, omdat zij, op enig moment, hebben aangeboden Nurdan en Saadet te
helpen met het oprichten van een stichting, ter bestrijding van geweld
binnenshuis.
Hoewel het bekend is dat dit geweld in alle bevolkingsgroepen in Nederland
voorkomt wordt in die eerste vergadering besloten de groep waar Stichting
Kezban zich op zal richten te beperken tot allochtonen. Het staat immers vast
dat de problematiek van allochtone vrouwen heel groot is en de drempel naar de
hulpverlening hoger is dan voor autochtone Nederlanders. Voorts wordt gekozen
de term huiselijk geweld te gebruiken voor het geweld achter de voordeur,
ondanks het minder-logische beeld dat het woord huiselijk oproept. Dit omdat
in de Nederlandse politiek de term huiselijk geweld wordt gebruikt om het te
onderscheiden van andere vormen van geweld.
In deze eerste bijeenkomst wordt uitvoerig van gedachten gewisseld over
doelstellingen, werkwijze, aanpak, en financiering van de toekomstige
stichting. In de volgende bijeenkomst ligt er een plan van aanpak en wordt
gesproken over de uitgangspunten voor de statuten. Hoewel de missie van
stichting Kezban is te bereiken dat allochtone vrouwen zó goed voor zichzelf
kunnen opkomen dat huiselijk geweld achterwege blijft, worden de
doelstellingen van de stichting vooreerst op de huidige praktijk gericht. Het
bestuur moet zo veel mogelijk uit vrouwen van Turkse en Marokkaanse afkomst
bestaan. Twee bijeenkomsten later, op 24 januari 2001 een dag voor de
officiële ondertekening van de stichtingsakte bij de notaris, is er een
werkgroep van 4 en een bestuur van 5 vrouwen.
Oprichting
Op 25 januari 2001 wordt de stichtingsakte verleden bij notaris L.C. Klein te
Amsterdam.
De akte wordt ondertekend door Nurdan Tatoglu, Saadet Metin en Cock
Kerling-Simons.
De doelstellingen van Stichting Kezban zijn in de statuten als volgt
geformuleerd:
1. De stichting heeft als doel het voorkomen en bestrijden van relationeel
geweld in huiselijke kring in zijn algemeenheid en specifiek onder de
allochtone bevolking, zowel in Nederland als daarbuiten.
2. Zij tracht dit doel onder meer te bereiken door:
" ondersteuning en begeleiding van slachtoffers
" in kaart brengen van bestaande instellingen, in verband met doorverwijzing
" training van consulenten, die potentiële slachtoffers kunnen benaderen
" advisering
" het ontwikkelen van netwerken
" dossiervorming voor beleidsbeïnvloeding
" voorlichting door publicaties, video, film
" verzamelen van gegevens/ cijfermateriaal
" versterken van de kennis en het zelfbewustzijn van allochtone vrouwen
" samenwerking met bestaande instellingen werkzaam op dit gebied
Uitgangspunten voor beleid
a. vrijwilligers
Stichting Kezban is geen nieuwe hulpverleningsinstelling naast de bestaande,
gesubsidieerde organisaties. In principe wordt gewerkt met vrijwilligers voor
contacten met slachtoffers. Deze laatsten noemen wij vrijwillige
contactpersonen; het zijn tweetalige vertrouwenspersonen, die in opdracht van
Stichting Kezban (potentiële) slachtoffers ondersteunen, doorverwijzen en zo
nodig begeleiden. Hun ervaring wordt door Stichting Kezban gebruikt om de
toegankelijkheid voor allochtonen van de reguliere hulpverleningsorganisaties
structureel te verbeteren. De vrijwillige contactpersonen ontvangen voor hun
werk een training en een onkostenvergoeding. Voor coördinerende werkzaamheden
zal in de toekomst een beroep gedaan worden op overheidsmiddelen.
b. instellingen
De toegankelijkheid en de bereikbaarheid van de reguliere hulpverlening voor
allochtone vrouwen moeten verbeteren. Stichting Kezban zet zich in voor
voorlichting aan hulpverleners over culturele achtergronden van (potentiële)
slachtoffers en daders, (de wijze waarop in andere culturen met geweld wordt
omgegaan) en vergroting van het aantal allochtone medewerkers bij alle
organisaties en instanties, die te maken hebben met slachtoffers van huiselijk
geweld.
Om de communicatie te verbeteren bepleit de stichting meer gebruik van tolken,
door politie, ziekenhuizen, etc.
c. voorlichting
Er is een groot gebrek aan informatie onder allochtone vrouwen over hun
rechten, de mogelijke hulpverlening en gebruikelijke procedures. Ook de meer
ontwikkelde, zelfs de jonge, tweede-generatie vrouwen willen vaak niet spreken
over wat zich in de huiselijke kring afspeelt.
Voorlichting in de eigen taal, in het bijzonder via audiovisuele media, is een
goede methode hier iets aan te verbeteren. Niet alleen de vrouwen, maar ook de
familiekring moet bereikt worden. Spreken over geweld is een taboe.
Voorlichtingsprojecten, worden door Stichting Kezban geïnitieerd, in
samenwerking met anderen of geheel zelfstandig uitgevoerd. Speciale aandacht
heeft hierbij voorlichting voor de jongste generatie. Hiervoor wordt subsidie
aangevraagd bij de overheid en/of fondsen.
Organisatie en werkwijze in 2001
Bereikbaarheid en bekendheid
Omdat er in het oprichtingsjaar geen perspectief is voor het vestigen van
een eigen kantoor besluit het bestuur de stichting bereikbaar te maken door
het huren van een postbus en de aanschaf van twee mobiele telefoons. Eén is de
algemeen toegankelijke informatietelefoon, en de tweede is de meldtelefoon
voor contacten van en met hulpvragers. Voor de presentatie op internet wordt
de domeinnaam St-Kezban vastgelegd, die ook als e-mail-adres wordt gebruikt.
Dankzij e-mail- en telefoon functioneert het ‘mobiel kantoor’ van Stichting
Kezban uitstekend.
2. ACTIVITEITEN
Voorlichting:
a. aantal spreekbeurten: algemeen, deelname aan debat, fora, etc. 13
b. media-aandacht: interviews e.d. in kranten, tijdschriften, op radio en TV
: 12
c. aantal verzoeken om informatie via telefoon, e-mail en postbus: tenminste
tien.
Hulpverlening
Geregistreerde hulpvragen : 17, waarvan 16 vr en 1 m.
2 Nederlandse vrouwen, gehuwd met man van buitenlandse afkomst; overige
hulpvragers van 4 verschillende etnische herkomsten. Van de 17 spraken 8
slecht, 6 matig en 3 goed Nederlands.
Knelpunten
De volgende knelpunten worden geconstateerd:
• De situatie in het ziekenhuis is niet gericht op buitenlandse vrouwen
• Samenwerking met Veiligheidsnetwerk is niet optimaal
• Niet machtig zijn van de Nederlandse taal
• Geen zelfstandige verblijfsvergunning
• Man / familie werkt tegen
• Weet weg niet om hulp te krijgen; angst en onzekerheid door onwetendheid
• Onbekendheid met Nederlandse regels en mogelijkheden,
verblijfsvergunningen, etc.
• Te weinig Turks en Marokkaans personeel bij Nederlandse instellingen
• Gebrek aan deskundigheid met betrekking tot taal en cultuur
• Teveel bureaucratie tussen hulpverlenende instellingen
• Onvoldoende nazorg na verblijf in opvanghuis;
• Onveilige situatie ook in zelfstandige woning, omdat adres niet geheim
blijft
• Opvangtehuizen niet gesteld op deze cliënten..
• Samenwerking in Veiligheidsnetwerk is niet optimaal.
Vrijwillige contactpersonen
Omdat vrijwillige contactpersonen, welke optreden namens de stichting een
grote verantwoordelijkheid dragen wordt veel tijd besteed aan het omschrijven
van taken en profielen van de vrijwilliger. Voor het vastleggen van intake,
voortgang en evaluatie van de hulpvraag ontwerpen wij registratieformulieren.
Hierdoor krijgt het bestuur onder meer inzicht in de aard van de hulpvragen en
kan het knelpunten vaststellen, die om een structurele oplossing vragen. In
het vrijwilligerscontract worden wederzijdse afspraken vastgelegd
In het najaar wordt een eerste bijeenkomst gehouden met de vrijwillige
contactpersonen in de regio Drechtsteden en Rotterdam in het kantoor van
Home-start in Zwijndrecht.
Ondanks de vele gesignaleerde knelpunten is een aantal hulpvragen met succes
afgerond dankzij de persoonlijke inzet en de inspanning van de bestuursleden.
Er zijn veel voorbeelden hiervan bekend, maar om redenen van privacy zijn
die niet in het verslag opgenomen. De ervaring is dat juist de
allermoeilijkste gevallen bij Stichting Kezban terechtkomen.
3. FINANCIEN
Financiering
In het jaar 2001 is er alleen gewerkt met giften van fondsen, particulieren
en incidentele projectfinanciering. Nadat op deze wijze het nut en de noodzaak
van Stichting Kezban is aangetoond zal er structurele overheidssubsidie
aangevraagd worden.
Vanaf het opstarten van de stichting is er door mond-op-mond reclame en door
vrienden en kennissen donaties gedaan aan de stichting.
Hier is de stichting de donateurs heel erkentelijk voor
4. NABESCHOUWING & HOE VERDER
a. Evaluatie
Vermindering van geweld in het algemeen staat hoog op de maatschappelijke en
politieke agenda. Geweld achter de voordeur is daarvan een specifieke vorm,
waarvoor landelijk en regionaal steeds meer aandacht komt en
bestrijdingsmethodieken worden ontwikkeld. Stichting Kezban neemt in dit veld
een heel aparte plaats in. Vooral omdat de doelstelling van de stichting,
voorkomen en bestrijden van relationeel geweld in allochtone kringen, uniek
is. De verwachtingen zijn hoog.
Een ideaal vormgeven in een praktische werkwijze, met inspanning van
vrijwilligers is een zware opgave. Al voor de formele oprichting van Stichting
Kezban was er veel belangstelling voor haar werk. De behoefte aan
hulpverlening en voorlichting met betrekking tot dit onderwerp is groot.
Zonder dat aan de weg getimmerd is wordt het bestuur overstelpt met vragen
voor deelname aan debatten, forums en dergelijke. Het is evident dat dit veel
te maken heeft met de wijze waarop de oprichters Nurdan Tatoglu en Saadet
Metin, na de dood van Kezban, het onderwerp geweld in allochtone kring naar
buiten hebben gebracht. Zij beiden hebben zo veel mogelijk gehoor gegeven aan
de vragen om voorlichting. En omdat het netwerk van vrijwilligers nog niet van
de grond is gekomen heeft Nurdan persoonlijk veel hulpvragen beantwoord.
Daarnaast is door bestuur en werkgroepleden hard gewerkt aan de fundamenten
en de structurele opbouw. Het resultaat daarvan is vastgelegd in een aantal
documenten, de Kezban-papers.
b. Opdrachten
Aan het eind van het eerste jaar constateren we dat er een schreeuwende
behoefte is aan goede voorlichting, dat wil zeggen toegesneden op de
doelgroep. We willen voorlichtingsmateriaal ontwikkelen, niet alleen voor
onszelf, maar ook voor gebruik door anderen. Hiertoe zoeken we samenwerking
met andere organisaties in het veld. Projectsubsidie wordt gezocht.
De beantwoorden van hulpvragen van slachtoffers, die zich spontaan melden
mag niet afhankelijk zijn van de expertise en inzet van één persoon. De hulp
van vrijwillige contactpersonen is dringend nodig. Hierbij is deskundige
ondersteuning en coördinatie een voorwaarde. Deze moet gegeven worden door een
parttime betaalde coördinator. Realisering hiervan is de nieuwe opdracht voor
het tweede bestaansjaar van Stichting Kezban.
c. Website
Inmiddels is veel informatie over de stichting te vinden op de website van
de stichting:
www.st-kezban.nl.
d. Dank
Tot slot bedankt het bestuur de vele mensen, die haar in het oprichtingsjaar
geheel belangeloos hebben gestimuleerd, ondersteund en ideeën geleverd.
Mei 2002
Stichting Kezban
Postbus 166
1100 AD Diemen
E-mail: info@st-kezban.nl
