met Nurdan Cakiroglu-Tatoglu in het eerste nummer van de krant 'huiselijkgeweld.nl' uitgave van het ministerie van Justitie. 1e jaargang, augustus 2001, nr 1.
Nurdan Cakiroglu wil dat slachtoffers zich weer sterk
gaan voelen
'Normen en waarden moeten veranderen om huiselijk geweld te bestrijden'
Ze werd vorig jaar uitgeroepen tot wakkerste burger van Nederland, kreeg de
Hennie de Swaanprijs uitgereikt en dit voorjaar mocht ze een lintje in
ontvangst nemen. Nurdan Cakiroglu (37) is, tot haar eigen verbazing, een
boegbeeld geworden van de strijd tegen huiselijk geweld. "Eigenlijk is het
raar dat ik voor dit werk word onderscheiden. Wat ik doe, is niet bijzonder;
het zou heel gewoon moeten zijn."
door Mariska Kruijff
Even actief als Nurdan betrokken is
bij de aanpak van huiselijk geweld, zo sceptisch kan zij zijn over de
doeltreffendheid het groeiende aantal projecten op dit gebied. "De intentie
van de meeste initiatieven is goed. Maar de benadering van de cliënten vormt
vaak een probleem. Je kunt een hulpverlener wel honderd trainingen geven over
de problematiek van huiselijk geweld. Maar zolang deze geen ingang bij de
doelgroep heeft, werken die niet." Om haar kritiek te uiten, neemt ze geen
blad voor de mond. "Ik heb een scherpe tong en ben voor niemand bang. We
hebben geen tijd om spelletjes te spelen, als vrouwen thuis worden geslagen.
Huiselijk geweld is zo erg: het feit dat iemand langzaam helemaal opraakt, die
machteloosheid…" Ze zwijgt.
Nurdans strijd tegen huiselijk geweld heeft een persoonlijke achtergrond. Op
22 juni 1999 werd haar vriendin Kezban Vural in de aanwezigheid van haar
kinderen doodgeschoten door haar ex-man. De verbijstering hierover heeft
Nurdan om weten te zetten in onrechtbestrijding. "Toen Kezban werd vermoord,
viel er opeens een heleboel te regelen. Zij was alleen in Nederland, had hier
geen familie. Met een paar vriendinnen hebben we van alles moeten verzorgen:
de begrafenis, de toekomst van haar kinderen. Naast al die praktische zaken,
begonnen we ons steeds meer af te vragen waarom Kezban dood was. Of we niets
hadden kunnen doen om haar te helpen, en waarom de verschillende instellingen
niet hadden ingegrepen." Tijdens de herdenkingsbijeenkomst die voor Kezban
georganiseerd was, stond Nurdan de massaal toegestroomde pers te woord.
"Tijdens een interview zei ik: Dit mag nooit meer gebeuren. Iemand moet de
veiligheid van deze vrouwen toch kunnen garanderen. Wanneer je zoiets zegt,
moet je daar vervolgens ook echt werk van maken."
Veiligheidsnetwerk
Na de dood van Kezban raakte Nurdan, migrantenwerkster bij de Stedelijke
Instelling Welzijnswerk Zwijndrecht, nauw betrokken bij de oprichting van het
Veiligheidsnetwerk Huiselijk Geweld in haar woonplaats. Het doel van dit
netwerk is om de hulpverlening aan gezinnen waar huiselijk geweld plaatsvindt,
beter op elkaar af te stemmen. Inmiddels heeft ze ook een eigen stichting
opgericht waarmee ze slachtoffers een nieuwe vorm hulpverlening wil gaan
aanbieden: Stichting Kezban. Niets kan haar tegenhouden om haar doel te
bereiken. "Ik voel me sterk en andere vrouwen moeten zich ook sterk gaan
voelen", zegt ze er zelf over.
In vergelijking met andere Turkse vrouwen heeft Nurdan een zeer liberale
opvoeding gehad. Haar vader hechtte bovendien, in tegenstelling tot de
gangbare opvatting, veel waarde aan goede schoolresultaten. In 1982 kwam
Nurdan naar Nederland, nadat ze in haar woonplaats Ankara verliefd was
geworden op een Turkse man die al langer in Nederland woonde. Ze klom hier op
van een fabrieksbaantje naar de functie van migrantenwerker. Momenteel volgt
ze daarnaast nog een hbo-opleiding Cultureel Maatschappelijke Vorming.
Tolerant
"Bij huiselijk geweld denk ik niet alleen aan lichamelijk, seksueel en
geestelijk geweld, maar ook aan een socialisatie proces: aan normen en
waarden. Met name veel allochtone vrouwen hebben nooit geleerd om voor
zichzelf op te komen. De meeste weten niet eens wat seksuele mishandeling is.
Ook dat het krijgen van klappen niet normaal is, is hen vaak onbekend. Dat
probleem moet in Nederland bespreekbaar worden. Als je die normen en waarden
niet verandert, is huiselijk geweld niet te bestrijden. Nederland heeft zich
heel lang erg tolerant opgesteld. Dat is de situatie van allochtone vrouwen
niet ten goede gekomen. Zij zijn vaak driedubbel gehandicapt. Ze hebben een
taalprobleem, kennen de weg naar de hulpverlening niet en de manier waarop zij
hun hulpvraag stellen is naar Westerse maatstaven erg onduidelijk."
De migrantenwerkster is er daarom een voorstander van om elke allochtone
Nederlander te verplichten om de Nederlandse taal te beheersen en een cursus
maatschappelijke oriëntatie te volgen. De hulpverlening moet aan de andere
kant ook oog hebben voor hun achterliggende situatie, stelt ze. "Vrouwen
melden zich niet zomaar aan bij een instelling. Zij stappen alleen naar iemand
toe die zij echt vertrouwen. Iemand die haar echt serieus neemt. Ook als zij
met een ogenschijnlijk onbelangrijke hulpvraag komt". Zo vertelt het verhaal
van een vrouw die tegen de wil van haar schoonfamilie een eigen baan had. "Van
haar eerst verdiende geld bestelde zij een bankstel die zij met trots aan haar
familie had willen laten zien. Maar toen het meubel in de verkeerde kleur
geleverd werd, wist ze niet meer wat ze moest doen. Het kwam niet in haar op
dat zij zelf van de winkel zou kunnen eisen dat de bank ingeruild werd.
Als een vrouw met zulke problemen bij een hulpverleningsinstantie aanklopt,
geeft deze al gauw aan daar niet voor bedoeld te zijn. Terwijl er toch een
duidelijk signaal wordt afgegeven. Het gaat erom hoe het zover is gekomen dat
zo'n vrouw zulke zaken niet zelf op kan lossen. Ik weet, het valt niet mee om
voor al die situaties tijd uit te trekken. Die tijd hebben professionals
meestal niet."
Stichting Kezban
"Als slachtoffers van huiselijk geweld besluiten hun thuissituatie te
ontvluchten staan ze er helemaal alleen voor", zegt Nurdan. "Veel vrouwen
willen daarom niet weg. Het lijkt vaak ook onmogelijk. Wie besluit het huis
uit te gaan, moet helemaal opnieuw beginnen. Dat betekent negen van de tien
keer dat je bij de sociale dienst moet aankloppen en omgangsregelingen met de
kinderbescherming moet treffen. Dat zijn zaken waar veel vrouwen als een berg
tegenop zien. Het geeft hun ex-echtgenoot bovendien de kans om hen op te
sporen.
Een slachtoffer van huiselijk geweld moet nu zelf zo veel initiatief nemen om
hulp te krijgen. Dat vergt een eigenschap die slechts voor een aantal mensen
is weggelegd. Er blijft een grote groep over die niet weet waar ze het zoeken
moet. Daarom heb ik de Stichting Kezban opgericht." De stichting zal op
termijn voorzien in een telefoonnummer dat dag en nacht bereikbaar is voor
slachtoffers van huiselijk geweld, ook als het gaat om hele praktische dingen.
Nurdan:"Bij een vrouw die mishandeld is, is het gevoel van eigenwaarde vaak
tot een dieptepunt gedaald. Stichting Kezban brengt haar in contact met een
vrijwilligster die sterk is en haar wil helpen." Als voorbeeld noemt Nurdan de
werkwijze van het Home Start. Home-Start vrijwilligers stimuleren ouders in
probleemgezinnen de kracht te (her)vinden om moeilijke situaties het hoofd te
bieden en weer greep te krijgen op hun eigen leven. Zij bieden tijd, aandacht
en een luisterend oor op een vriendschappelijke manier met het doel om het
zelfvertrouwen van ouders te vergroten en hun sociale relaties te versterken.
"Kortom iemand die naast je staat en geen antwoordapparaat", vat Nurdan samen.
Om mensen te helpen, heb je volgens haar geen diploma nodig, maar
creativiteit. "In het land waar ik vandaan kom, kent men geen hulpverleners.
Daar is elke buurvrouw een potentiële hulpverlener. Zelf help ik vrouwen al
acht jaar zonder dat ik een deskundige ben. Naar mijn mening is elk probleem
is op te lossen, als je er maar moeite voor wilt doen. Je moet echt aan
iemands zijde willen staan. Ook midden in de nacht. Dat is de kracht van
vrijwilligers."
